تحولات ژئوپلیتیکی، فشارهای بینالمللی و ناترازی زیرساختهای انرژی، تابآوری کشورداری را به مسئلهای راهبردی برای امنیت ملی و ثبات سرزمینی ایران تبدیل کرده است. پژوهش حاضر، تابآوری کشورداری را متغیر وابسته و کیفیت سیاستگذاری سرزمینی بهویژه تمرکززدایی در تصمیمگیری و هماهنگی سیاستهای بخشی با ملاحظات سرزمینی را عامل کلیدی آن میداند. هدف پژوهش، شناسایی الزامات سیاستگذاری سرزمینی برای پایداری کشورداری و ترسیم آیندههای محتمل ایران است. پژوهش با رویکرد کیفی آیندهپژوهی و با بهرهگیری از نرمافزارهای MICMAC و Scenario Wizard انجام شد. بر پایه نظر خبرگان، هشت پیشران کلیدی شناسایی شد تحلیل ساختاری نشان داد که سیستم در وضعیتی ناپایدار قرار دارد و تابآوری کشورداری تحت تأثیر ۸ پیشران کلیدی است. تحلیل سناریوها نشان داد که سناریوی تداومی با ۴۴.۸ درصد، محتملترین مسیر پیشرو است و سناریوهای نامطلوب و مطلوب بهترتیب با ۳۰.۲ و ۲۵ درصد در ردههای بعدی قرار دارند. استمرار وضع موجود و اتکا به مدیریت اضطراریِ متمرکز، بهویژه با سرریز بار ناترازی انرژی و شوکهای اقتصادی به مناطق پیرامونی، به تعمیق شکاف مرکز-پیرامون و فرسایش تابآوری ملی میانجامد. ارتقای تابآوری کشورداری از انطباق منفعلانه به بازدارندگی پیشدستانه، مستلزم گذار به سیاستگذاری سرزمینی، تبدیل اسناد آمایش سرزمین به ضوابط الزامآور تخصیص منابع و تنوعبخشی ساختاری به زنجیرههای تأمین و انرژی است.
آمایش سیاسی فضا