شناسایی و تحلیل قابلیت‌های فناوری بلاکچین در حکمرانی: رویکردی به سوی حکمرانی خوب در ایران

گسترش فناوری‌های دیجیتال، ضرورت بازنگری در سازوکارهای حکمرانی و ارتقای شفافیت، پاسخگویی و اعتماد عمومی را افزایش داده است. در این میان، فناوری بلاکچین به دلیل ویژگی‌هایی نظیر ثبت تغییر‌ناپذیر داده‌ها، شفافیت تراکنش‌ها و کاهش وابستگی به واسطه‌ها، به‌عنوان یکی از فناوری‌های اثرگذار در توسعه حکمرانی دیجیتال مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل قابلیت‌های فناوری بلاکچین در تقویت ابعاد حکمرانی خوب در ایران انجام شد.
این پژوهش با رویکرد آمیخته اکتشافی انجام شد. در بخش کیفی، مطالعات مرتبط به‌صورت نظام‌مند بررسی و داده‌های حاصل از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 12 نفر از خبرگان دانشگاهی و اجرایی تحلیل شد. در بخش کمی نیز، اعتبار مدل مفهومی با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) ارزیابی گردید.
یافته‌های پژوهش نشان داد قابلیت‌های بلاکچین در چهار بُعد شفافیت، پاسخگویی، کارایی و امنیت قابل تبیین است و نتایج تحلیل ساختاری، معناداری روابط میان ابعاد مدل و برازش مناسب آن را تأیید کرد. بر اساس یافته‌ها، بلاکچین می‌تواند در حوزه‌هایی مانند ثبت اسناد، رأی‌گیری الکترونیک و مدیریت دارایی‌های عمومی، زمینه بهبود شفافیت اطلاعات، کاهش بروکراسی، تقویت نظارت و ارتقای امنیت داده‌ها را فراهم سازد. با این حال، بهره‌گیری مؤثر از این فناوری در ایران مستلزم توجه به الزامات نهادی، حقوقی، زیرساختی و ملاحظات مرتبط با حریم خصوصی و مقیاس‌پذیری است. چارچوب پیشنهادی پژوهش می‌تواند مبنایی تحلیلی برای سیاست‌گذاری در حوزه حکمرانی دیجیتال و توسعه کاربردهای بلاکچین در بخش عمومی ایران فراهم کند.