تبیین ژئوپلیتیکی مناسبات قدرت (مورد مطالعه: ایران و عراق)

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقالات علمی پژوهشی

نویسندگان
احمد الشمری 1
زهرا احمدی پور 2
ابراهیم رومینا 3
مصطفی قادری حاجت 3
1 دانشجویی دکتری جغرافیای سیاسی
2 استاد جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس تهران، ایران
3 استاد دانشگاه تربیت مدرس (جغرافیا سیاسی)
10.48311/psp.2026.119456.82804
چکیده
پژوهش حاضر به بررسی تأثیر عوامل ژئوپلیتیکی بر روابط ایران و عراق به عنوان دو کشور همسایه پرداخته و تلاش می‌کند ماهیت چندلایه، پویا و متغیر این روابط را در قالب طیف همکاری، رقابت و منازعه با بهره‌گیری از روشهای کیفی که با کمک پرسشنامه و استفاده از روش لیکرت دادها به کمی تیدیل شده است که نشان مید هد روابط دو کشور بیش از آنکه تابع تصمیمات کوتاه‌مدت دولت‌ها باشد، ریشه در ساختارهای پایدار جغرافیایی، هویتی، امنیتی و انرژی دارد. در پنج دهه اخیر، روابط ایران و عراق در دوره‌هایی به سمت همکاری گسترده (به‌ویژه پس از ۲۰۰۳) و در دوره‌هایی به سمت منازعه شدید (مانند جنگ ۸ ساله) حرکت کرده است. عوامل تأثیرگذار شامل موقعیت سرزمینی، عمق استراتژیک، رقابت بر سر نفوذ منطقه‌ای، منابع انرژی مشترک، هویت‌های مذهبی و حضور قدرت‌های فرامنطقه‌ای بوده‌اند. همچنین پیوندهای اقتصادی، زیارتی و فرهنگی نقش مهمی در ایجاد دوره‌های همکاری داشته‌اند. نتیجه‌گیری نشان می‌دهد که فهم روابط ایران و عراق تنها در چارچوب یک مدل تلفیقی که ابعاد امنیتی، اقتصادی، هویتی و جغرافیایی را هم‌زمان تحلیل کند امکان‌پذیر است.
کلیدواژه‌ها
کلمات کلیدی: رقابت ژئوپلیتیکی، سیاست قدرت ، روابط همسایگی، پیشران‌های ژئوپلیتیکی
ایران و عراق،مناسبات قدرت
موضوعات
آمایش سیاسی فضا

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 16 خرداد 1405