بازتاب‌های سیاسی و اجتماعی پدیده فرونشست زمین در ایران (مطالعه موردی: استان اصفهان)

پدیده فرونشست زمین در اصفهان محصول برهم‌کنش پیچیده عوامل طبیعی و انسانی مانند برداشت بی رویه‌ی آب-های زیرزمینی، کاهش بارندگی، خشک‌شدن زاینده‌رود، تضعیف توان اکوسیستم برای تغذیه سفره‌های زیرزمینی و گسترش فعالیت‌های صنعتی و کشاورزی پرمصرف است که این استان را به یکی از کانون‌های اصلی فرونشست تبدیل کرده بطوریکه این شرایط در سال‌های اخیر پیامدهای سیاسی و اجتماعی قابل‌توجهی برجای گذاشته است. هدف این پژوهش تبیین بازتاب سازوکارهای سیاسی–اجتماعی برآمده از فرونشست و فهم پیامدهای آن بر حکمرانی آب و روابط دولت-جامعه در استان اصفهان است. بر همین اساس، این پژوهش در پی پاسخ به این سوال است که فرونشست زمین چگونه و از چه مسیرهایی به یک مسئله سیاسی–اجتماعی در اصفهان تبدیل شده است؟ در همین راستا، پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی–تحلیلی و روش تحلیل محتوای کیفی انجام شد و طی آن گفتارهای رسمی، کنش‌های اجتماعی–سیاسی، بازنمایی‌های رسانه‌ای و یافته‌های کارشناسی مورد بررسی قرار گرفت. در فرایند تحلیل، کدهای اولیه در قالب پنج مقوله میانی سامان‌دهی و در مرحله انتزاع مفهومی به چهار مضمون کلان تبدیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد فرونشست، با افزایش حساسیت عمومی و گسترش کنشگری جمعی، به تشدید تعارض‌های نهادی و برجسته‌شدن بی‌عدالتی فضایی انجامیده و هم‌زمان موجب فرسایش سرمایه اجتماعی و کاهش اعتماد به نهادهای رسمی شده است. همچنین، تهدید زیرساخت‌ها و چشم‌انداز نامطمئن زیست‌محیطی، احساس ناامنی و شکاف‌های اجتماعی-منطقه‌ای را تقویت کرده است.