بازتاب‌های سیاسی و اجتماعی پدیده فرونشست زمین در ایران (مطالعه موردی: استان اصفهان)

پدیده فرونشست زمین در اصفهان محصول برهم‌کنش پیچیده عوامل طبیعی و انسانی مانند برداشت بی‌رویه‌ آب‌های زیرزمینی، کاهش بارندگی، خشک‌ شدن زاینده‌رود، تضعیف توان اکوسیستم برای تغذیه سفره‌های زیرزمینی و گسترش فعالیت‌های صنعتی و کشاورزی پرمصرف است که این استان را به یکی از کانون‌های اصلی فرونشست تبدیل کرده است. این شرایط در سال‌های اخیر پیامدهای سیاسی و اجتماعی قابل‌ توجهی برجای گذاشته است. هدف از این پژوهش، تبیین بازتاب سازوکارهای سیاسی-اجتماعی برآمده از فرونشست و فهم پیامدهای آن بر حکمرانی آب و روابط دولت-جامعه در استان اصفهان است. پژوهش در پی پاسخ به این سوال است که فرونشست زمین چگونه و از چه مسیرهایی به یک مسئله سیاسی-اجتماعی در اصفهان تبدیل شده است؟ پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و روش تحلیل محتوای کیفی انجام شده است و در آن گفتارهای رسمی، کنش‌های اجتماعی-سیاسی، بازنمایی‌های رسانه‌ای و یافته‌های کارشناسی مورد بررسی قرار گرفت. در فرآیند تحلیل، کدهای اولیه در قالب پنج مقوله میانی سامان‌دهی و در مرحله انتزاع مفهومی به چهار مضمون کلان تبدیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که فرونشست، با افزایش حساسیت عمومی و گسترش کنشگری جمعی، به تشدید تعارض‌های نهادی و برجسته‌ شدن بی‌عدالتی فضایی انجامیده و هم‌زمان موجب کاهش سرمایه اجتماعی و اعتماد به نهادهای رسمی شده است. همچنین، تهدید زیرساخت‌ها و چشم‌انداز نامطمئن زیست‌محیطی، احساس ناامنی و شکاف‌های اجتماعی-منطقه‌ای را تقویت کرده است.