راهکارهای ارتقای هویت فرهنگی و اجتماعی در محله‌های شهر اسلامی ایرانی با تاکید بر خانواده

خانواده­ به عنوان رکن زندگی اجتماعی در فرهنگ و آموزه­های اسلامی است که در شهرها و محله­های شهری ایرانی اسلامی نمود پیدا می­کند. این امر در دوران گذشته جایگاه محکمی در ابعاد مختلف اجتماعی و سبک زندگی داشته است اما تحولات دوران معاصر در نظام صنعتی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی منجر به تغییرات عظیم در ساختار کالبدی، فرهنگی و اجتماعی شهرها و محله‌ها و تضعیف روابط بین شهروندان و بروز بحران هویت شده است. نبود مرکز محله، خانه­های آپارتمانی و برج‌نشینی، مصرف‌گرایی، و فردگرایی منجر به تضعیف هویت محله­ای خانواده ­مبنا شده و شهرک‌های مسکونی جای محله را گرفته است. لزوم بازشناسی هویت محله­ای را به صورت جدی مطرح می‌کند. هدف پژوهش حاضر، تبیین مفهوم هویت محله­ای خانواده­مبنا از منظر عوامل فرهنگی و اجتماعی، و روش پژوهش تحلیل محتوای متون و استدلال منطقی با رویکرد کیفی و میان­رشته­ای است که پس از تبیین مفهوم هویت محله و عوامل فرهنگی و اجتماعی و تأثیر و نقش آن‌ها در شکل گیری و تثبیت هویت، راهکارهای عملی برای نیل به هدف مقاله را ارائه می‌کند. توجه به خانواده و الزامات و نیازهای آن در برنامه­ریزی و طراحی محله­های شهری از منظر الگوی ایرانی اسلامی می­تواند محله ایرانی اسلامی را بر مبنای خانواده و مبانی ایرانی اسلامی آن محقق کند. برنامه­ریزی و طراحی شهری محله­مبنا، نیازمند ایجاد مرکز محله پاسخگو برای تمامی نیازهای ضروری، اجتماعی و اختیاری خانواده­ها است. این امر برای تمامی خانواده­ها و اقشار سنی و جنسی به­ویژه برای زنان، کودکان و سالمندان ضروری است. ایجاد مراکز چندمنظوره فرهنگی تفریحی محله، تامین خرده­فروشی­های محلی، مسجد محله، سرای محله، پارک یا بوستان چندمنظوره محله به همراه گذرها و کوچه­های ایمن و امن و پاکیزه از جمله الزامات برنامه­ریزی محله مبنا است.