تبیین جایگاه عدالت فضایی در کشورداری و ارائه مدل بومی منزلت–ظرفیت–مزیت

اهداف: این پژوهش با هدف تبیین جایگاه عدالت فضایی در کشورداری و ارائه چارچوبی مفهومی برای تحلیل توزیع قدرت، ثروت و فرصت در فضای جغرافیایی کشور انجام شده است. مقاله مدلی بومی برای سنجش عدالت فضایی ارائه می‌دهد که مبنایی برای ارزیابی حکمرانی فضایی در ایران محسوب می‌شود.
روش‌ها: این پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی تحلیلی، مبتنی بر تحلیل اسنادی و محتوایی است. داده‌ها از طریق بررسی منابع نظری داخلی و خارجی، اسناد سیاستی، نظریه‌های عدالت اجتماعی و ادبیات جغرافیای سیاسی گردآوری شده است. چارچوب نظری بر پیوند میان عدالت اجتماعی، تولید فضا و کشورداری فضامحور استوار است.
یافته‌ها: تحقق عدالت فضایی مستلزم توزیع متوازن قدرت، ثروت و فرصت در قلمرو ملی است. تمرکزگرایی سیاسی و اقتصادی، توزیع نامتوازن خدمات و نابرابری در دسترسی به فرصت‌ها، از عوامل اصلی بازتولید نابرابری فضایی هستند. مدل بومی «منزلت–ظرفیت–مزیت» به‌عنوان چارچوب سنجش ارائه شده که بر اساس آن، عدالت فضایی زمانی تحقق می‌یابد که میان منزلت، ظرفیت و مزیت هر منطقه تناسب برقرار باشد
نتیجه‌گیری: عدالت فضایی الزام بنیادین کشورداری پایدار و متوازن است. مدل پیشنهادی نشان می‌دهد که تناسب میان منزلت، ظرفیت و مزیت هر منطقه، شاخصی معتبر برای سنجش عادلانه‌بودن نظام کشورداری است. تحقق آن نیازمند بازتوزیع عادلانه منابع، تقویت مشارکت فضایی، بازنگری در الگوهای تمرکزگرای توسعه و به‌کارگیری مدل منزلت–ظرفیت–مزیت در نظام برنامه‌ریزی و بودجه‌ریزی کشور است.
واژگان کلیدی: عدالت فضایی، کشورداری، جغرافیای سیاسی، توسعه متوازن، نابرابری فضایی.