استادیار گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
10.48311/psp.2026.119532.82807
چکیده
وضعیت کنونی جهان که حاصل روند تکاملی پرفرازونشیبی بوده، دگرگونیهای گستردهای را تجربه کرده است. امروزه نظام بینالملل از عنصر قدرت متأثر است و روابط ساختاری کشورها تحت تأثیر توانمندیهای نظامی قرار گرفته است. در پدیداری این وضعیت، مکتب فکری واقعگرایی نقش زیادی داشته است. پژوهش حاضر که از نوع توصیفی-تحلیلی است، در تلاش است واقعگرایی و نتایج حاصل از آن بهویژه تنشهای ژئوپلیتیکی موجود جهان را تبیین نماید. مهمترین ویژگی نظام بینالملل کنونی تأکید بر نقش قدرت در مناسبات و تحولات در عرصههای گوناگون است که محوریشدن آن برتریجویی درمیان کشورها را باعث شده است. براساس یافتههای پژوهش، حاکمیت ایده واقعگرایی افراطی در اندیشه حکومتها باعث شده تا بودجههای نظامی روبه افزایش باشد و ساخت، خرید و انباشت تسلیحات مورد توجه جدی قرار گیرد و قطببندیهای مبتنی بر قدرت نظامی پدید آیند. امروزه بیشترین بخش از هزینههای حکومتها به امور نظامی اختصاص یافته و تولید و انباشت تسلیحات متعارف و نامتعارف بیش از هر زمان دیگر در تاریخ نوع بشر بوده است. دوام روندهای کنونی که در پی ساختن امنیت پدیدار شدهاند، به فرایند ناامنی وسیع ختم شده است. کشورها در جستجوی امنیت، به قدرت و لوازم آن متوسل شدهاند و اکنون همین مسئله بستری برای پیدایش ناامنی در روابط بینالملل شده است.