تحلیل علم‌سنجی تراکم شهری: روندها، شکاف‌های پژوهشی و چشم‌اندازهای آتی در مطالعات شهرسازی

تراکم شهری نشان‌دهنده‌ی تعداد جمعیت، واحدهای کاربری و یا ساختمان‌ها در یک واحد سطح است و نقش کلیدی در شکل‌گیری کارآمدی فضای شهری، دسترسی‌پذیری و استفاده بهینه از زیرساخت‌ها دارد. با توجه به پنج دهه مطالعه و پژوهش در حوزه تراکم شهری و کمبود بررسی جامع پژوهش‌های پیشین، هدف از مطالعه حاضر بررسی کمی این پژوهش‌ها با استفاده از تحلیل کتاب‌سنجی می‌باشد. برای این منظور، تحلیل عملکرد و ترسیم نقشه علم‌سنجی برای اسناد استخراج شده از پایگاه وب آوساینس با استفاده از نرم افزار VOSviewer به منظور تحلیل ساختار روند پژوهش‌ها انجام شد. یافته‌های تحلیل کتاب‌سنجی نشان می‌دهد که مفاهیمی چون تراکم جمعیتی، شهرنشینی، برنامه‌ریزی شهری و محیط ساخته‌شده هسته‌ی اصلی پژوهش‌های تراکم شهری را تشکیل می‌دهند. در عین حال، تمرکز مطالعات بر زمینه‌های محدود جغرافیایی و کم‌توجهی به موضوعات کیفی مانند سرزندگی شهری، عدالت فضایی و امنیت از شکاف‌های اصلی این حوزه است. برای پیشبرد دانش تراکم شهری، ضرورت دارد پژوهش‌های آینده با رویکردی میان‌رشته‌ای، به بررسی تعامل میان تراکم، محیط شهری و رفاه ساکنان بپردازند.