کشورداری جغرافیایی: چارچوبی مفهومی برای بازتعریف نسبت جغرافیا و حکمرانی فضایی

نوع مقاله : مقالات علمی پژوهشی

نویسندگان
محسن جان پرور 1
فریدون نظری 2
سرهد شیخه حمد 3
علی مصطفائی 2
1 دانشیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد جغرافیای سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 دانش آموخته دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
10.48311/psp.2026.119101.82802
چکیده
در شرایطی که ناکارآمدی الگوهای متعارف کشورداری به یکی از چالش‌های بنیادین دولت‌ها و کشورها در مقیاس‌های ملی و فراملی بدل شده است، فقدان نگاه فضامحور در نظام‌های حکمرانی بیش از پیش آشکار می‌شود. این مقاله با تکیه بر بازتعریف جغرافیا به‌مثابه «علم ساماندهی فضا»، می‌کوشد چارچوبی مفهومی نوین تحت عنوان «کشورداری جغرافیایی» ارائه دهد. کشورداری جغرافیایی به‌عنوان الگویی برای اداره و مدیریت فضای کشور، مبتنی بر درک نظام‌مند برهم‌کنش‌های طبیعت، انسان و پدیدارهای برآمده از کنش متقابل آن‌ها در درون و برون فضای ملی صورت‌بندی می‌شود. روش پژوهش از نوع توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر تحلیل مفهومی و بازخوانی انتقادی ادبیات نظری است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که کشورداری جغرافیایی با تکیه بر شش بعد بنیادین فضای جغرافیایی و با بهره‌گیری از نگرش سیستمی و هارمونیک، می‌تواند به‌عنوان چارچوبی کارآمد برای ارتقای حکمرانی فضایی، افزایش کارایی مدیریت سرزمین و بازتعریف جایگاه علم جغرافیا در سپهر علمی و اجرایی عمل کند.
کلیدواژه‌ها
جغرافیا
حکمرانی فضایی
کشورداری
ساماندهی فضا
کشورداری جغرافیایی
موضوعات