دانشگاه تربیت مدرس آمایش سیاسی فضا 2645-5145 1 2 2019 04 21 Spatial Planning Strategies of Border Areas in the First to Fifth Economic, Social, and Cultural Development Plans of the Islamic Republic of Iran راهبردهای آمایش مناطق مرزی در برنامه‌های اول تا پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران 97 104 20907 FA حسین مختاری‌هشی گروه جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامهریزی،دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران نرگس وزین گروه جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامهریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران سپیده عطایی گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهر نجفآباد، ایران Journal Article <strong>Introduction:</strong> Spatial planning is a set of measures to organize the distribution of human and activities carried out in the geographical space. Each area should enjoy a range of economic and social activities based on its capabilities, needs, and situation. Spatial planning is the basis of organizing regional development and it is the main instrument for regional and national planning and policy making; it provides the basis for the preparation of socio-economic development plans for each area or country. Since for the fulfillment of development objectives all social resources, including human, economic, spatial, and environmental resources should be used and making use of all these elements needs planning, spatial planning is the basis of comprehensive development plans and projects and connects spatial, social, and economic planning, or as a whole in the form of comprehensive planning, in regional and national scale. Border areas have special characteristics due to their contacts with the external environments. The cross-border exchanges and spatial connections between the adjacent countries as well as the various vulnerabilities and threats posed by this issue necessitate special care to the process of development planning in these areas. The aim of the present research was to investigate the employed strategies for spatial plannig in brder areas in Five-Year economic, social, and cultural development plans of Islamic Republic of Iran (1st to 5th Plan).<br><br><strong>Conclusion:</strong> In general, and especially in the 3rd and 4th plans, the economic strategy is more important. Also, spatial differences have not been considered in 5-year development plans; strategies ignored the differences in the various border areas of the country and looked at all areas in the same way. In addition, a special type of strategy is focused in each plan. مقدمه: آمایش سرزمین، مجموعه اقداماتی است که بهمنظور ساماندهی توزیع و پراکندگی انسان و فعالیتها در فضای جغرافیایی انجام میگیرد. هر منطقه باید متناسب با قابلیتها، نیازها و موقعیت خود از طیف مناسبی از فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی برخوردار باشد. آمایش سرزمین زیربنای ساماندهی توسعه منطقهای و ابزار اصلی برنامهریزی و تصمیمگیریهای منطقهای و ملی است و زمینه اصلی تهیه برنامههای توسعه اقتصادی- اجتماعی هر منطقه یا کشور را فراهم میآورد. از آنجا که برای تحقق اهداف توسعه، باید همه منابع اجتماعی اعم از منابع انسانی، اقتصادی و منابع فضایی و محیطی را به کار گرفت و بهکارگیری همه اینها مستلزم برنامهریزی است، لذا آمایش سرزمین مبنای طرحها و برنامههای جامع توسعه بوده و پیونددهنده برنامهریزیهای اقتصادی، اجتماعی و فضایی یا مجموع آنان در مقیاس ملی و منطقهای است. مناطق مرزی بهدلیل تماس با محیطهای خارجی از ویژگیهای خاصی برخوردارند. وجود مبادلات و پیوندهای فضایی دو سوی مرز و آسیبپذیریها و تهدیدات مختلف ناشی از این امر، لزوم توجه به امر برنامهریزی توسعه این مناطق را مطرح میکند. بنابراین هدف پژوهش حاضر بررسی راهبردهای آمایش مناطق مرزی در برنامههای اول تا پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران (۱۳۶۸-۹۳) بود. نتیجهگیری: در مجموع و بهویژه در برنامه سوم و چهارم، راهبرد اقتصادی از اهمیت بیشتری برخوردار است. همچنین تفاوتهای مکانی در برنامههای پنجساله توسعه مورد توجه قرار نگرفته است و راهبردها، تفاوتهای مناطق مرزی مختلف کشور را نادیده گرفته و به همه مناطق بهصورت یکسان اند. ضمنا در هر برنامه راهبرد خاصی بیشتر مورد توجه است. ً نگریسته کلیدواژهها: آمایش سرزمین، مناطق مرزی، راهبرد، برنامههای پنجساله توسعه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی https://psp.modares.ac.ir/article_20907_66a377043087f4705e9f8b039695ebe0.pdf